Owady są ogromnie uciążliwe i dlatego wymyślono już wiele sposobów na pozbycie się ich i to zarówno z domu, jak jego otoczenia. Stanowią one problem zarówno w prywatnych domach, jak i w sklepach, szpitalach, klinikach, gospodarstwach rolnych czy halach przemysłowych. W domach są kłopotliwe szczególnie wtedy, gdy chcemy spędzić wieczór na werandzie lub nad oczkiem wodnym, natomiast w pomieszczeniach publicznych stanowią nie tylko uciążliwość, ale także zagrożenie dla higieny. Obok bowiem sporej grupy pożytecznych owadów istnieją też gatunki roznoszące choroby i pasożytnicze. Tradycyjnie chronimy się przed owadami stosując różnego rodzaju spray’e, zapachowe wtyczki do kontaktu, świeczki, olejki, czy wreszcie tradycyjne „łapki”. Nie wszystkie metody są wygodne lub wystarczające w danym miejscu, dlatego praktycznym uzupełnieniem zabezpieczeń mogą być lampy owadobójcze dobrane do typu pomieszczenia i rodzaju problemu.
Działanie lamp owadobójczych
Wiele owadów latających reaguje na światło, zwłaszcza w zakresie UV-A, co wykorzystuje się w lampach owadobójczych. Urządzenia wabią owady światłem, a następnie unieszkodliwiają je w sposób zależny od konstrukcji lampy. Lampy tego typu są szczególnie przydatne wtedy, gdy mamy do czynienia z ochroną przed owadami na większej przestrzeni. Zaś poza niewątpliwymi zaletami praktycznymi, stanowią także – i to niezależnie od gatunku – gustowną ozdobę. Na rynku dostępnych jest kilka gatunków lamp tego typu, dostosowanych do potrzeb (o większej i mniejszej mocy). Skuteczność wabienia zależy od rodzaju owadów, parametrów świetlówek UV-A, miejsca montażu, konkurencyjnych źródeł światła i regularnej obsługi urządzenia. Lampy należy dobierać i użytkować zgodnie z instrukcją producenta. Na rynku dostępne są lampy owadobójcze w kilku typach, w tym:
• rażące;
• lepowe;
• wiatrakowe.
Lampy owadobójcze mają zawsze ten sam sposób działania, jeśli chodzi o przyciąganie owadów, różnią się zaś sposobem ich unieszkodliwiania i każda z tych lamp ma swoje zalety. Wybór odpowiedniej zależy od tego, z jakim pomieszczeniem mamy do czynienia i co jest naszym priorytetem. Dlatego też przed wyborem konkretnej lampy owadobójczej, warto przyjrzeć się im wszystkim.
Zastosowanie lamp owadobójczych
Lampy owadobójcze znajdują zastosowanie w wielu typach pomieszczeń, o ile ich model, zasięg i sposób montażu są dobrane do warunków pracy. W użytku domowym mogą ograniczać liczbę owadów latających w pomieszczeniach, a wybrane modele sprawdzają się także na tarasach lub werandach. Tego typu lampy mają również zastosowanie w sklepach i innych budynkach związanych z szeroko rozumianym przemysłem (hale produkcyjne czy magazyny) oraz rolnictwem (gdzie mogą pełnić swoją funkcję w pomieszczeniach dla zwierząt). W miejscach związanych z żywnością dobór lampy powinien uwzględniać wymagania sanitarne, plan higieny lub HACCP oraz ryzyko przedostania się owadów albo ich fragmentów do żywności, sprzętu i powierzchni roboczych.
Lampy owadobójcze rażące
Działanie lamp rażących polega na wbudowaniu w urządzenie specjalnego typu rusztu (kratki podłączonej do elektryczności), który zabija, a tym samym unieszkodliwia owady, które spadają na dno lampy. Tam zaś znajduje się pojemnik umożliwiający jego regularne opróżnianie. Aby lampy tego typu działały prawidłowo, ruszt, obudowa i zasilanie powinny odpowiadać parametrom określonym przez producenta oraz wymaganiom miejsca montażu. Na rynku dostępne są lampy tego typu o różnych parametrach, dzięki czemu bez trudu można wybrać odpowiednią do potrzeb (wielkości pomieszczenia, typu owadów, ich ilości i wielkości)
Lampy lepowe
Lampy lepowe tym się różnią od rażących, że zamiast rusztu, który poraża insekty prądem, mają wbudowany lep. Mają one tę zaletę, że owady pozostają na wymiennym wkładzie lepowym, co ogranicza ryzyko rozprzestrzeniania szczątków. Dlatego lampy lepowe często wybiera się do sklepów, kawiarni, restauracji i innych miejsc, gdzie ważna jest higiena. Mogą ograniczać ryzyko rozprzestrzeniania szczątków owadów, ponieważ nie działają przez ich rażenie i fragmentację.
Lampy wiatrakowe
Mimo zalet lamp rażących i lepowych, modele wiatrakowe mogą być dobrym wyborem tam, gdzie istotne jest zamknięcie owadów wewnątrz urządzenia i łatwe opróżnianie pojemnika. Nic więc dziwnego, że to właśnie ten typ lamp zaczyna być coraz popularniejszy i to zarówno w Polsce, jak i na świecie. W lampie wiatrakowej owady są zasysane do pojemnika, co przy prawidłowej konstrukcji i regularnym czyszczeniu ogranicza ryzyko ich wydostania się z urządzenia. Konkretne zabezpieczenia, na przykład osłony lub automatyczne zatrzymanie wentylatora, należy sprawdzić w dokumentacji wybranego modelu. Z tego powodu tego typu lampy mogą być stosowane w budynkach użyteczności publicznej, restauracjach oraz obiektach związanych ze służbą zdrowia, jeśli spełniają wymagania danego miejsca. Warto wspomnieć, że lampy wiatrakowe wyjątkowo dobrze się prezentują, a walory estetyczne przy wyborze oświetlenia nie są oczywiście bez znaczenia.
Wybór odpowiedniej lampy
Dokonując wyboru lampy owadobójczej, powinniśmy wziąć pod uwagę przede wszystkim jej walory praktyczne. Jej wielkość i rodzaj powinien być uzależniony od typu pomieszczenia, w którym ma zostać umieszczona (oczywiście może to dotyczyć również otwartych przestrzeni: na przykład werandy czy balkonu). Poza tym należy wziąć pod uwagę moc i typ świetlówek lub modułów UV-A, deklarowany zasięg działania, sposób serwisowania oraz materiał, z którego wykonano obudowę, ponieważ wpływa on na trwałość produktu. Nie bez znaczenia jest producent urządzenia oraz dostępność dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności, instrukcji serwisowej i informacji o dopuszczeniach wymaganych w danym zastosowaniu, szczególnie w miejscach przygotowania lub sprzedaży żywności. Ze względu na ich duży wybór na rynku, bez trudu znajdziemy takie, które będą odpowiadały naszym wymaganiom. Tym bardziej, że stosownie do potrzeb, w sklepach znajdziemy lampy od tych mających przede wszystkim praktyczne zastosowanie, aż po takie o bardzo dekoracyjnym wyglądzie. Rodzaj świetlówki powinniśmy dobrać również odpowiednio do rodzaju pomieszczenia. Np. te opatrzone folią ochronną (która uniemożliwia kruszenie się lampy w wypadku stłuczenia) są szczególnie przydatne tam, gdzie mamy do czynienia z żywnością.
Montowanie lamp owadobójczych
Na to, jak lampy owadobójcze będą funkcjonować i jak dobrze będą spełniały swoją rolę, wpływ ma to, jak je zamontujemy. Wspomnieliśmy już, że powinny być to lampy dostosowane do typu i wielkości pomieszczenia. W wielu zastosowaniach zaleca się ciągłą pracę lampy lub pracę zgodną z planem monitorowania szkodników, ale ostateczne ustawienia powinny wynikać z instrukcji producenta i warunków obiektu. Lampę warto montować z dala od konkurencyjnych źródeł światła, w miejscu serwisowalnym, zwykle na wysokości zalecanej przez producenta. W obiektach z żywnością nie powinna znajdować się nad otwartą żywnością, stanowiskami przygotowania posiłków ani czystym sprzętem, a jej położenie powinno ograniczać ryzyko spadania owadów lub ich fragmentów na powierzchnie robocze.
